De magie van sporen in het landschap
Op deze pagina wil ik bijzondere spoorlijnen showen, maar ook opgeheven lijnen waarvan nog resten in het landschap te zien zijn, zoals stationsgebouwen, het tracé of een deel ervan.
Frankrijk
Spoorlijn Lannemezan - Arreau-Cadéac
La halte de Lortet
Het oude station van Montgaillard
Het oude station van Montgaillard in de Franse Haute-Pyrénées ligt aan de voormalige spoorlijn van Tarbes naar Bagnères-de-Bigorre.
De treindienst op deze lijn werd in september 1979 stilgelegd.
`Vroeger kruiste deze lijn ook de route van de Tramway de la Bigorre (de tramlijn die liep van Lourdes naar Bagnères-de-Bigorre, waardoor het dorp uniek genoeg was om over twee verschillende stations te beschikken.
Locatie: Het ligt vlak bij de oude spoorlijn aan de rand van Montgaillard, op een steenworp afstand van het nabijgelegen :Lourdes en Bagnères-de-Bigorre.
Herbestemming: het oude station van Montgaillard in de Franse Haute-Pyrénées (Occitanie) is een charmante historische plek. Het stationsgebouw is tegenwoordig de thuisbasis van de bekende Biscuiterie Védère. Binnenin het station en in een omgebouwde oude SNCF-treinwagon vind je er een origineel theehuis en café biscuiterie-vedere-montgaillard
België
Montzen
De oude spoorinfrastructuur van Montzen (gelegen in de Belgische gemeente Blieberg/Plombières, vlak bij de Nederlandse grens) is een van de meest iconische historische spoorweglocaties van België. Het staat vandaag de dag vooral bekend als een legendarische locatie voor urban exploring (urbex)
De geschiedenis in het kort
- Duitse bezetting (1915-1917): De infrastructuur en de bijbehorende Spoorlijn 24 (Tongeren - Aken)werden tijdens de Eerste Wereldoorlog door de Duitse bezetter aangelegd. Omdat het neutrale Nederland transport door Limburg weigerde, dwongen de Duitsers (met de inzet van Russische krijgsgevangenen) de bouw van deze strategische spoorlijn af.
- Bloeitijd als knooppunt: Montzen groeide uit tot een reusachtig rangeerstation van 80 hectare grooten 3,5 kilometer lang. Het was een cruciaal knooppunt voor locomotiefwissels van goederentreinen tussen de havens van Antwerpen en Zeebrugge en het Duitse Ruhrgebied. In 1938 won het station zelfs de prijs voor het mooiste station van België vanwege de prachtige bloemperken.
- Ondergang en neergang: Op 27 april 1944 werd het complex grotendeels verwoest door geallieerde bombardementen. Hoewel het werd herbouwd, stopte het personenvervoer al in de jaren '50. Het goederenstation sloot uiteindelijk definitief in 1998, waarna de totale leegstand en het verval intraden.
Hombourg
Station Homburg is een voormalig spoorwegstation langs spoorlijn 38 in Homburg, (Frans: Hombourg), een deelgemeente van de gemeente Plombières.
Na de sluiting van het station bleef het terrein er jarenlang verwaarloosd bij liggen totdat het in 1981 samen met 2 kilometer spoorlijn werd verkocht aan een particulier die er een spoorwegmuseum wilde starten. Daartoe werd het gebouw gerestaureerd en de spoorlijn tot aan spoorlijn 24 te Montzen werd in 1999 opnieuw aangelegd door de eigenaar van het station.
Le Chemin de Fer des Trois Frontières
De in 2009 opgerichte spoorwegvereniging Chemin de Fer des Trois Frontières (Nederlands: Spoorweg der drie Grenzen) heeft als doel een toeristische spoorlijn tussen Hombourg en Raeren, via Montzen, te realiseren. Daarbij knappen ze het treinmaterieel op die de eerder genoemde particulier aan ze heeft gesponsord.
Duitsland
Calw
In het Schwarzwald ligt Calw. Van dit mooie station heeft Kibri een model gemaakt. Bij het station is ook een kleine Eisenbahn museum "Stellwerk 1”.
Griethausen
De Spoorlijn Zevenaar - Kleef[1] is een voormalige spoorlijn die van Zevenaar, via Eltennaar Kleef liep. De Rijn werd tussen Welle (vlak bij Elten en Spijk) en Spyck (vlak bij Griethausen en Schenkenschanz) niet met een brug, maar met een spoorpont overgestoken. Het traject van Elten tot Welle stond later als DB 2266 bekend[2], het traject van Spyck tot Kleef stond later als DB 2516 bekend[3]. De spoorlijn is in zijn geheel opgebroken.
Historie
Detail van een spoorwegkaart uit 1904, met daarop de spoorlijn Zevenaar - Kleef
In 1865 opende de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS) een alternatieve spoorverbinding via Zevenaar naar Duitsland, omdat de tarieven van de eigenaar van de bestaande spoorlijn, de Cöln-Mindener Eisenbahn-Gesellschaft (CME), te hoog werden gevonden. Deze spoorlijn liep van Zevenaar tot Elten parallel aan de bestaande spoorlijn, omdat de CME uiteraard de concurrent niet van dienst wilde zijn. Van Elten naar Welle boog het spoor af, waarna de trein op een veerpont moest worden gereden, om aan de overkant van de Rijn (bij Spyck) weer verder te rijden. De Altrhein (een oude Rijnarm) bij Griethausen werd met een brug gekruist. Deze brug ligt er nu nog steeds en is daarmee de oudste ijzeren spoorbrug in Duitsland. In Kleef sloot de spoorlijn aan op de lijn van de Rheinische Eisenbahn-Gesellschaft(RhE) richting Keulen.
Spoorpont
Oorspronkelijk was het de bedoeling een brug te bouwen over de Rijn (die ter plaatse relatief smal is), maar dit werd uit militaire overwegingen niet toegestaan, waarna alleen de mogelijkheid van een veerdienst overbleef. Het veer werd op 19 april 1865 in gebruik genomen en op 21 april reed de eerste reizigerstrein van Keulen naar Zevenaar via deze veerdienst.[3]
De veerpont vervoerde alleen wagons, de locomotief werd niet op de pont geladen. Bij het in- en uitladen werden twee platte wagens aan de locomotief gekoppeld, zodat deze niet op de pont hoefde te rijden en zo de pont niet belastte. Gedurende hoogwater, storm en ijsgang voer de pont niet, dit hield in dat ongeveer 3 weken per jaar er geen treinen konden worden overgezet. Ondanks deze beperking werden er tussen de 20.000 en 30.000 wagons per jaar overgezet.
Einde
De oude spoorbrug bij GriethausenOverblijfsel bij Welle
Enkele decennia later was de concurrentiesituatie veranderd. De CME en RhE waren door de Pruisische staat opgekocht en opgenomen in de Preußische Staatseisenbahnen en de NRS was genaast door de Staatsspoorwegen. In 1895 werd het parallelle spoor opgebroken en in 1912 werd de spoorpont als zodanig opgeheven. Er voer nog wel een veerboot om passagiers over te zetten, maar de wagons werden niet meer overgezet. De treinen reden nog wel tot aan de rivier.
De reizigersdienst werd bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog beperkt tot twee treinenparen per dag, na deze oorlog beëindigde de NS het contract, waarna de DRG de dienst enige tijd voortzette.
Op 31 augustus 1926 is het gedeelte tussen Elten en Welle (inclusief de veerdienst) buiten gebruik genomen en in 1930 werd dit spoor opgebroken.
Vlak voor het einde van de Tweede Wereldoorlog werd op de plek van de spoorpont een tijdelijke spoorbrug aangelegd, met een verbindingsboog naar het oosten aan de spoorlijn Oberhausen - Emmerich, ten behoeve van troepentransport. Van 8 tot 17 februari 1946 was deze brug vanwege hoogwater afgesloten. In 1946 werd deze tijdelijke spoorlijn weer opgebroken.
Tot 1960 was er nog een reizigersdienst tussen Spyck en Kleef, daarna bleef de lijn nog tot 1982 in gebruik als goederenspoor.[3][4]
In 1982 is de spoorlijn tussen Spyck en Kleef definitief buiten gebruik genomen en enkele jaren later zijn de rails opgebroken. Overblijfselen zijn nog steeds zichtbaar in de buurt van de Spyckse oliemolen.
De spoorbrug over de Altrhein bij Griethausen is de oudste bewaard gebleven stalen spoorbrug in Duitsland en bleef als industrieel monument behouden. De spoordijk is sinds 1990 vanaf Griethausen tot Kleef als wandel- en fietspad in gebruik en is vanuit de lucht (onder andere te bekijken op Google Earth) goed te herkennen aan de lichtgele verharding.[5] Ook het traject vanaf de Rijn tot aan Elten is op de luchtfoto goed te herkennen.
Italië
Vintzgouwspoorlijn
De spoorlijn tussen Meran (Merano) en Mals (Malles Venosta), ook wel Vintzgouwspoorlijn (Duits: Vinschgaubahn of Vinschgerbahn; Italiaans: Ferrovia della Val Venosta) genoemd in Zuid-Tirol (Italië). Deze normaalspoorlijn is in 1906 door het dal van de Etsch (Adige) aangelegd en ontsloot zo de regio Vintzgouw (Vinschau, Val Venosta). Na een onderbreking van 15 jaar is de treindienst in 2005 hervat.
Link:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Spoorlijn_Meran_-_Mals
Nederland
moerputten Halvezolenlijntje
De Langstraatspoorlijn was een spoorlijn in Noord-Brabant die liep door de Langstraat, van Lage Zwaluwe via Waalwijk naar 's-Hertogenbosch. De bijnaam Halvezolenlijntje verwijst naar het vervoer van benodigdheden voor de schoenfabrieken in de streek. Er was tijdens de aanleg rekening gehouden met het in een later stadium dubbelsporig maken van de lijn, wat nog te zien is aan de breedte van de pijlers van de Moerputtenbrug in natuurgebied de Moerputten.
Geschiedenis
De spoorlijn werd in delen geopend tussen 1886 en 1890 en was volledig gefinancierd met koloniale winsten uit Nederlands-Indië. Over de spoorverbinding werden voornamelijk leer en aanverwante artikelen van en naar de Langstraat vervoerd. Lage Zwaluwe fungeerde als overlaadpunt voor scheepvaart van en naar Rotterdam.
Deze spoorlijn, officieel Langstraatspoorlijn genoemd, stond ook bekend als de halve-zolenlijn, vanwege de vele schoenfabrieken aan het tracé. Schoenverkopers gingen met het halve-zolenlijntje naar 's-Hertogenbosch en van daaruit verder het land in. In de bagage had men dan de schoenmodellen, die men aan de man probeerde te brengen. De spoorlijn werd voor reizigersvervoer gesloten in 1950, voor goederenvervoer in 1972. Daarna werd de lijn vanaf de jaren zeventig opgebroken. Op een groot deel van het tracé ligt sinds halverwege de jaren 2000 een fietspad. Alle grotere stationsgebouwen zijn gesloopt, enkele kleinere (stations)gebouwen zijn nog langs de spoorlijn aan te treffen.
Onderdeel van deze lijn was de 600 meter lange Moerputtenbrug, die sinds oktober 2006 dienstdoet als voetgangersbrug door het natuurgebied. Ook over de Baardwijksche Overlaatlag een brug, die tegenwoordig als fietsbrug dienst doet.
Alleen het deel van Lage Zwaluwe tot Made en Drimmelen en verder naar Oosterhout is nog als goederenspoorlijn in gebruik. Tot en met 1997 lag ter hoogte van het Koning Willem I College in 's-Hertogenbosch nog een stuk van de lijn. In 1996 stalden de Nederlandse Spoorwegen hier bij wijze van reclame tijdens de eerste etappe van de Tour de France een treinstel van het toen nieuwe dubbeldeks interregiomaterieel. Het kwam op die wijze bij de tourrapportage op televisie internationaal in beeld. Dit laatste stuk spoorlijn werd in 1997 opgebroken.
Tiel
Het raccordement van Tiel was een industriële goederenspoor (de stamlijn) dat vanaf station Tiel naar het bedrijventerreinen Kellen en Latenstein liep. Het spoor werd gebruikt voor goederenvervoer naar fabrieken in Tiel, zoals de glasfabriek Maasglas en voor de aanvoer van grondstoffen zoals soda. Er reed een reguliere buurtgoederentrein vanuit Utrecht en later vanuit Arnhem naar het industrieterrein.
Veel van de raccordementssporen en wissels zijn in de loop der jaren buiten gebruik gesteld en opgebroken (zoals bij Tiel Aansluiting), hoewel een deel van het tracé en de aansluiting op het hoofdnet lang bewaard is gebleven.
